خاتمکاری نوعی موزاییک بسیار ریز است: مثلثهای کوچک چوب، استخوان و فلز که کنار هم در نقشهای هندسی منظم نشانده میشوند. در مجموعهٔ خاتم اسپادهند تختهنرد و شطرنج خاتم و شکلاتخوری خاتم پیدا میکنید. این راهنما توضیح میدهد خاتم چطور ساخته میشود، کیفیتش را چطور بسنجید، کدام قطعه را انتخاب کنید و چطور از آن نگهداری کنید.
برای آشنایی با تاریخچهٔ این هنر، مقالهٔ هنر خاتمکاری را در اسپادمگ بخوانید.
خاتم چطور ساخته میشود
مفتولهای نازک چوب رنگی، برنج و استخوان به مقطع مثلثی بریده میشوند و طبق یک طرح، دستهدسته به هم چسبانده و بسته میشوند تا چسب بگیرد. دستههای کوچک کنار هم قرار میگیرند و نقشهای بزرگتر ستاره و چندضلعی میسازند و سپس به لایههای بسیار نازک، حدود ۱٫۵ میلیمتر، بریده میشوند.
این لایهها با دست روی سطح یک شیء چوبی نشانده و سپس صاف، روغنکاری و صیقل داده میشوند. کل این فرایند ممکن است صدها مرحلهٔ جداگانه داشته باشد و ساخت یک قطعهٔ کوچک هم روزها کار میبرد. چون لایهها نازکاند، خاتم یک تزیین سطحی است و استحکام شیء از بدنهٔ چوبی آن است.
کیفیت خاتم را چطور تشخیص دهیم
- ظرافت: هرچه مثلثها ریزتر و یکدستتر باشند، خاتم ظریفتر است. ستارهها را از نزدیک ببینید؛ کار ظریف شکلهای ریز و دقیق زیادی دارد.
- دقت: نقش باید منظم باشد، با اتصالهای محکم و بدون فاصله میان قطعهها.
- همترازی: جایی که لایهها به هم میرسند، نقش باید بیوقفه ادامه پیدا کند.
- تقارن: زاویهها و ضلعهای نقش باید متقارن و رنگها یکدست باشند.
- پرداخت: سطح باید صاف و یکدست باشد، بدون حباب، کدری یا زبری.
- لبهها و ساخت: حاشیهها باید مرتب باشند، گوشهها تمیز به هم برسند و درها و لولاها خوب بسته شوند.
تفاوتهای کوچک در کار دستی طبیعی است. در صفحهٔ محصولات اسپادهند آمده است که رنگ، نقش و جزئیات ممکن است کمی با عکس تفاوت داشته باشد.
انتخاب قطعهٔ خاتم
تختهنرد و شطرنج
هر تخته ۵۰ در ۵۰ سانتیمتر است. باز که شود تختهنرد است و بسته که شود صفحهٔ شطرنج، و همراه با مهرههای تختهنرد، تاس و ۳۰ مهرهٔ چوبی شطرنج عرضه میشود. سه طرح در تزیین با هم فرق دارند:
- چوگان: روی در، یک مینیاتور دستی از صحنهٔ چوگان با قاب خاتم نقاشی شده است.
- چهره: روی در، مینیاتور دستی از چهرههایی با لباس سنتی با نوارهای خاتم دیده میشود.
- اسلیمی: تختهای قرمز تیره با نقش اسلیمی و قاب خاتم.
تختهنرد قطعهای خانوادگی است که هم بازی میشود و هم به نمایش گذاشته میشود، برای همین هدیهای ماندگار است.
شکلاتخوری
شکلاتخوری خاتم با قطر ۲۲ و ارتفاع ۱۲ سانتیمتر با خاتمی از چوب رنگی، برنج و استخوان شتر پوشانده شده است. از آن برای خوراکیهای خشک مثل شکلات و شیرینی استفاده کنید.
آینههای این مجموعه (Black Girl، Gold Girl، LOGO و Samaa) هنر دیگری هستند: تابلوهایی از قطعههای کوچک آینه که با دست بریده و نشانده شدهاند، در قابی عمیق و آینهکاریشده.
نگهداری از خاتم
خاتم از مواد طبیعی و چسب ساخته شده است، پس باید از آب و گرما دور بماند:
- آن را با پارچهٔ نرم و خشک تمیز کنید. نشویید و در آب نخیسانید.
- اگر چیزی رویش ریخت، فوراً پاک و سطح را خشک کنید.
- از نور مستقیم خورشید، شوفاژ، اجاق و جاهای خیلی مرطوب دور نگهش دارید، چون به پرداخت و چوب آسیب میزنند.
- از حلال، اسپری براقکننده یا پاککنندههای تند روی سطح استفاده نکنید.
- در ظرفها، خوراکی داغ، خیس یا چرب را مستقیم روی سطح خاتم نگذارید و در صورت نیاز از زیرانداز استفاده کنید.
- از تغییر ناگهانی دما و رطوبت پرهیز کنید، مثلاً بردن قطعه از ماشین سرد به اتاق گرم.
خاتم جایی زیباتر دیده میشود که نور به آن بتابد، مثلاً روی میزی کنار پنجره، اما نه زیر نور مستقیم و شدید خورشید.
گارانتی و ارسال
تختهها شناسنامهٔ شخصی و گارانتی ۵ ساله دارند و شکلاتخوری شناسنامه و گارانتی ۲ ساله. آسیب، خط و خش و نگهداری در محیط مرطوب شامل گارانتی نیست و جعبهٔ ارسال فقط برای محافظت از قطعه است. زمان ارسال و شرایط مرجوعی در راهنمای ارسال، تحویل و مرجوعی اسپادلند آمده است.
پرسشهای پرتکرار
مفتولهای نازک چوب رنگی، برنج و استخوان در دستههای نقشدار به هم چسبانده، به لایههای حدود ۱٫۵ میلیمتری بریده و با دست روی یک شیء چوبی نشانده میشوند.
خیر. آن را با پارچهٔ نرم و خشک تمیز کنید و هر چیزی را که رویش ریخت فوراً پاک کنید. نشویید و در آب نخیسانید.
هر تختهٔ ۵۰ در ۵۰ سانتیمتری همراه با مهرههای تختهنرد، تاس و ۳۰ مهرهٔ چوبی شطرنج است.
بله، خوراکیهای خشک مثل شکلات و شیرینی. خوراکی داغ، خیس یا چرب را مستقیم روی سطح خاتم نگذارید.
خیر. آینهها هنر دیگریاند و از قطعههای کوچک آینه که با دست بریده شدهاند، در قابی عمیق ساخته میشوند.





